Mae Cyngor Gwynedd yn bwriadu cynnal arolwg i geisio darganfod faint o ddefnydd syn cael ei wneud o'r iaith Gymraeg mewn archfarchnadoedd drwy'r sir.

Pwyllgor cynllunio ardal Dwyfor sydd wedi gwneud y cais gan eu bod wedi derbyn cwyn bod llawer o arwyddion yn siop Asda ym Mhwllheli yn Saesneg yn unig.

Cysylltodd mudiad Cyfeillion Llyn â'r cwmni fis Tachwedd i gwyno nad oedd digon o Gymraeg i'w gweld yn y siop gan yrru copi o'r llythyr at y cyngor.

Mae Asda wedi syrthio ar ei fai gan addo cyfieithu llawer mwy o arwyddion.

Mae nifer o arwyddion dwyieithog yn y siop ond mae amryw hefyd yn uniaith Saesneg.

Ardal Gymraeg

Dywedodd Llywydd Cyfeillion Llyn, y cyn Archdderwydd Robyn Lèwis: "Roedden ni wedi deall gan Asda drwy'r wasg cyn iddyn nhw ddod (i Bwllheli) eu bod nhw'n derbyn bod hon yn ardal lle'r oedd tua 70% yn siarad Cymraeg fel iaith gynta ac y byddid yn defnyddio'r Gymraeg yn fwy eglur na'r Saesneg drwy'r siop.

"Cymrais arnaf fy hun i fynd draw ar ôl iddi agor i edrych dros fy hun i ba raddau yr oedd y Gymraeg wedi cael ei defnyddio.

"Mae'n wir bod rhai arwyddion eitha mawr yn rhai dwyieithog ac wedi cael eu gwneud yn arbennig ar gyfer y siop.

"Ond roedd 'na sbel dros 100 o wahanol arwyddion oedd heb eu cyfieithu o gwbwl ac yn uniaith Saesneg - pethau fel 'Canned Fruits', 'Dog Food' ac yn y blaen."

Yr wythnos hon fe ddywedodd un o swyddogion y cyngor wrth y pwyllgor cynllunio eu bod wedi cynnal ymchwiliad gan ymweld â'r siop.

Dywedodd Gruff Morris eu bod wedi cael llythyr gan y cwmni yn datgan eu bod yn "gweithio'n galed gyda'i bencadlys yn Leeds i geisio cael arwyddion newydd yn lle rhai sy ddim yn ddwyieithog".

'Proses hir'

Eglurodd y cwmni yn y llythyr fod hyn yn cymryd amser gan fod nifer o gwmnïau arwyddion.

"Rydym wedi cyfieithu'r arwyddion Saesneg i'r Gymraeg ac mae'r manylion wedi eu danfon i'n pencadlys," medd y cwmni.

Ychwanegodd Mr Morris fod swyddog iaith y cyngor wedi cysylltu ag uned sector breifat Bwrdd yr Iaith Gymraeg a chael sicrwydd eu bod nhw wedi cydweithio ag Asda i drefnu arwyddion dwyieithog cyn agor y siop.

"Roedden nhw'n teimlo fod mwy o ddwyieithrwydd i'w gael yn siop Asda ym Mhwllheli nag yn unrhyw siop Asda arall.

"Maen nhw hefyd wedi gwneud addewid i ddefnyddio mwy o'r Gymraeg."

Galwodd maer Pwllheli, y Cynghorydd Alan Williams, ar y cwmni i gael polisi dwyieithrwydd ym mhob un o'i siopau yng Nghymru ac i ddefnyddio'r Gymraeg a'r Saesneg wrth wneud datganiadau uchelseinydd.

Cytunodd y pwyllgor i ofyn i is-bwyllgor iaith y cyngor i edrych i'r defnydd o'r Gymraeg yn holl archfarchnadoedd y sir, ac i weld faint o staff sy'n medru'r iaith.

Croesawu hynny y mae Dr Lèwis: "Dyma ddylie'r polisi fod trwy Gymru ond dydi deddf yr iaith ddim yn caniatáu i hynny ddigwydd.

"Dyna un o'r diffygion o safbwynt yr iaith yng Nghymru - dydi'r galluoedd ddim ganddon ni i orfodi'r Gymraeg ar y sector breifat."

source - bbc