Pwllheli.co.uk

Default screen resolution  Wide screen resolution  Increase font size  Decrease font size  Default font size  Skip to content

Newsflash

"We must strengthen the economy but in a sensible way which is not going to spoil what makes Llyn and Pwllheli so valuable to Gwynedd and to Wales." - Councillor Dafydd Iwan
 
Home arrow News arrow Latest arrow Richard Evans y meddyg esgyrn o Bwllheli
Richard Evans y meddyg esgyrn o Bwllheli PDF Print E-mail
User Rating: / 2
PoorBest 
Written by Administrator   
Friday, 12 January 2007
YN Yr Herald Cymraeg, Rhagfyr 20, gwelais bwt ar feddyg esgyrn yn 1913, ac yr ydych yn gofyn am unrhyw un sy’n ei gofio. Tybed mai at fy hen ewythr (brawd fy nain) y cyfeirir ato sef Richard Evans y meddyg esgyrn o Bwllheli (isod).

Yr oedd yn un o ddisgynyddion teulu enwog Meddygon Esgyrn Môn ac yn ddisgynnydd i Evan Thomas y meddyg esgyrn adnabyddus o Great Crosshall Street, Lerpwl. Magwyd Richard Evans yn Nhy’n Bengan, Penygroes ond gadawodd y cartref yn ifanc i fynd i weini’n Llanfaethlu, Sir Fôn. Darganfu’n ifanc bod ganddo’r ddawn i drin esgyrn pan yn ymweld â’i daid a’i ewythredd yn Llanfaethlu a byddai’n cerdded milltiroedd i ymarfer y ddawn honno. Daeth yn enwog drwy Gymru a rhannau o Loegr.

Ar ôl priodi aeth Richard Evans i fyw i Bwllheli a sefydlodd feddygfa yn Adferle, Gaol Street. Roeddem ninnau’n byw yn y Stryd Fawr ar y pryd a byddwn yn mynd i Adferle gyda mam neu ’nhad pan yn blentyn, a chofiaf mai un o’r p0ethau cyntaf fyddai fy nhad yn gorfod ei wneud ar ôl cyrraedd fyddai mynd ati i droi “Olew Gewynnau” Wncwl Richard. Roedd yn rhaid troi a chymysgu’r olew yn aml a hir cyn ei botelu. Ni wn beth oedd y rysait (mae’n gyfrinach sydd wedi cael ei phasio i rai aelodau o’r teulu) ond gwn ei fod wedi helpu llawer i berson oedd wedi troi ffêr neu â phoenau yn eu cyhyrau.

 Byddaf yn cadw potel o’r “Olew Gewynnau” yn y t ac wedi ei ddefnyddio sawl gwaith. Ar y label ddwyieithog mae’n dweud ei fod yn iachaol ac esmwythaol a bod angen ei rwbio’n dda ar y lle dolurus.

Ar waelod y label mae enw ‘Richard Evans, Bonesetter, pwllheli. Deallaf bod yr olew yn dal i gael ei wneud gan y teulu.


Byddai Wncwl Richard yn trin esgyrn anifeiliaid yn ogystal â rhai pobl a phlant. Byddai’n teithio o amgylch Lln ac Eifionydd, Sir Fôn a Sir Gaernarfon. Enillodd ddiploma yr “International School of Practipedics” Llundain, a gofynnai cwmniau yswiriant iddo archwilio anifeiliaid ar eu rhan hefyd.

Bu’n ymarfer ei sgiliau ym Mhwllheli am dros 50 mlynedd ac yn cael ei gyfrif yn un o feddygon esgyrn gorau Cymru.

Mae gennyf atogion plentyn ohono, a chlywais lawer i stori ddiddorol gan fy rhieni amdano hefyd.

Buaswn yn falch iawn o gael rhagor o hanesion gan eich darllenwyr am y gr diddorol hwn. Gyda diolch.

Catherine E Jones, Aberystwyth

 

 

Source - Tudur H. Jones, Yr Herald Cymraeg

 

Last Updated ( Thursday, 18 January 2007 )
 
< Prev   Next >
Copyright © 2010 Pwllheli.co.uk.  Argraff Our site is valid CSS Our site is valid XHTML 1.0 Transitional